Игътибар! "Колумбайн" идеологиясе билгеләре, буллинг профилактикасы һәм чара күрү киңәшләр

2026 елның 28 гыйнвары, чәршәмбе

«Колумбайн» хәрәкәтенең идеологиясе белем бирү учреждениеләрендә массакүләм үтерүләрне аклауны яки тормышка ашырырга омтылуны күздә тота. 2022 елның 2 февралендә Россия Федерациясе Югары суды тарафыннан әлеге хәрәкәт террористик дип танылды һәм аның эшчәнлеге Россия территориясендә тыелды.

Яшүсмернең «скулшутинг» ясавы яки әзерләве еш кына «буллинг» (эзәрлекләү, мыскыл итү) нәтиҗәсе булып тора, ул уку коллективында укучыга психологик яки физик йогынты ясый. «Буллинг» ның түбәндәге төрләрен аерып күрсәтәләр: вербаль (мыскыллау, цензурасыз лексика, имеш-мимешләр таралу), физик (кыйнау, этеп җибәрү, милекне бозу), социаль (аңлы рәвештә социумнан, төркемнән чыгару) һәм кибербуллинг (мыскыллау һәм кимсетүләр социаль челтәрләрдә бара. «Буллинг " бер зат белән дә, яшьтәшләр төркеме белән дә башкарылырга мөмкин.

Моның сәбәбе булып яшүсмернең тышкы физик үзенчәлекләре, гаиләнең аз керемле булуы, матди байлыкның булмавы, аралашуның катлаулануы, шул исәптән начар уку һәм коллектив эчендә аралашуны урнаштыруның катлаулылыгында, гаилә эчендәге низаглардан да торырга мөмкин.

«Колумбайн» идеологиясен үз итүче билгеләре:

1.Аның дәвамчысы ир-ат җенесеннән дә, хатын-кыз җенесеннән дә булырга мөмкин.
2. 12 дән 22 яшькә кадәр.
3. Суицидаль яки депрессив халәт. Үзеңә зыян китерү, шул исәптән кисүләр ясау юлы белән (йорт хайваннары белән уйнау, Спорт белән шөгыльләнү, көнкүреш ситуацияләре белән аңлатылырга мөмкин). 
4.Әйләнә-тирә дөньяга сизелерлек апатия, тышкы күренешләргә эмоциональ реакция булмау.
5. Дәфтәр, куен дәфтәрен яки көндәлек алып бару.
6. Корал, кулдан ясалган шартлаткыч җайланмалар, пиротехник әйберләр ясау белән кызыксыну.

7.Дәфтәрләр, дәреслекләр яисә куен дәфтәрендә көчләү яки үтерү күренешләре, корал тематикасы, нацист символикасы теркәлергә мөмкин. 
8. Сөйләмдә «биомусор», «нәфрәт», «табигый сайлап алу» сүзләре булуы.
9. Уку процессындагы кыенлыклар. 
10.Кәрәзле телефонда треш-контентка язылу (кешеләргә һәм хайваннарга, кисәкләнгән гәүдәләргә карата көч куллануны күрсәтү һ.б.).
11. Массакүләм үтерүләр кылган затлар белән бәйле темалар арасында фикер алышу, аларны геройлаштыру.
12.Дәвамчы һөҗүмне планлаштыруны гамәлгә ашыра. Мәктәпнең планы, бинаның запас чыгу юлларын ачу мөмкинлеге, ябык кабинетларга керү мөмкинлеге белән кызыксына.
13. Кораллы һөҗүм турында ачыктан-ачык сөйләүләр, социаль челтәрләрдә «колумбайн» тарафдарларын урнаштыру, аларны геройлаштыру.

Әгәр дә сез «буллинг» шаһиты яки объекты булган очракта, шул исәптән Интернет челтәрендә кичекмәстән үзегезнең якын туганнарыгызга һәм сыйныф җитәкчесенә яки ышаныч телефоны аша хәбәр итегез. Башкаларның бәла – казаларына битараф калмагыз - бу шәхсән үзегезгә дә кагылачак фаҗигагә китерергә мөмкин!

Сезнең даирәдәге кешеләрдә «Колумбайн» террорчылык идеологиясе йогынтысына эләгү билгеләрен ачыклаганда мәгариф оешмасы администрациясенә, шулай ук кичекмәстән хокук саклау органнарына хәбәр итегез – шул рәвешле сез кеше гомерләрен саклап кала алачаксыз!

ФАҖИГА БУЛМАГАНЧЫ, ТӨЗӘТЕП, ЯРДӘМ ИТЕП БУЛА ӘЛЕ!

Ашыгыч хезмәтләр телефоннары:

Россия Федераль куркынычсызлык хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча идарәсе: 8(843) 231-45-55;

Татарстан Республикасы буенча Эчке эшләр министрлыгы: 8(843) 291-20-02.

Бердәм коткару телефоны: 112

ЫШАНЫЧ ТЕЛЕФОНЫ: 8-800-2000-122

 

ЯҢАЛЫКЛАРГА ЯЗЫЛУ
Сайттагы барлык материаллар лицензия буенча тәкъдим ителә:
Creative Commons Attribution 4.0 International